Sinan’ın Yeri

Hayat seçimlerden ibaret. Kimi zaman doğruyu, kimi zaman yanlışı seçersiniz. Ama bazı yanlışlar var ki ilginç gelişmelere yol açabiliyorlar.

Bugün Internet’te dolaşırken karşıma Google’ın mihenk taşları adlı sayfa geldi. Sayfa kısaca Google’ın bugünlere nasıl geldiğini anlatıyor. Ama asıl ilginç kısmı bence şu; Google’ın kurucuları sistemi kurduktan sonra bir arama sitesi kurma fikrinde değillerdir. Bu yüzden de eserlerini satabilecekleri bir yatırımcı ararlar. Ama pek ilgilenen olmaz. Hatta Yahoo!’ya da giderler ve arama motorlarını Yahoo! ya satmak isterler. Fakat o zamanlar arama motoru lideri projenin gelecek vaad ettiğine katılsa da proje ilk pek ilgilenmez ve Larry Page ve Sergey Brin’e proje iyice geliştikten sonra tekrar konuşabiliriz diyerek yatırım yapmazlar. Bugün ise Yahoo! aramalarındaki sonuçlar Google’dan geliyor.

Ama bilgisayar dünyası bunun gibi şeylere pek de yabancı değil.

1976 yılında Steve Wozniak adında bir üniversite öğrencisi “Personal Computer” (kişisel bilgisayar) adını verdiği bir alet geliştirir. Steve’in en yakın arkadaşı başka bir Steve olan Steve Jobs ise bu aleti satabileceklerini düşünür. Ama bir engel vardır. Steve Wozniak o sıralarda HP için çalışmaktadır ve kurallar gereği icat ettiği herşeyi ilk önce HP’ye göstermek zorundadır. O da aynen bunu yapar. Ev yapımı kişisel bilgisayarını alarak HP’deki patronuna gider. Patronu ise önündeki aleti inceler ve burun bükerek HP’nin böyle bir proje ile ilgilenmediğini söyler. Bundan sonrasını da hepimiz biliyoruz. İki Steve, Steve Wozniak’ın garajında bu kişisel bilgisayarları üretmeye başlarlar.

Bilgisayar dünyasından gene buna benzer bir hikaye daha. 1970 yılında Xerox, California, Palo Alto’da bir araştırma laboratuvarı kurar. Burada Alto adında bir bilgisayar geliştirirler. Alto ilk güvenilir mikro bilgisayardır. Windows benzeri bir arayüze sahiptir ve mouse’u kullanan ilk bilgisayardır. Fakat kısa görüşlü yöneticiler yüzünden Alto asla pazarlanmaz ve projeye de bir süre sonra son verilir. Pencereleri ve faresi olan bir bilgisayarın tekrar ortaya çıkması içinse on yıl geçecektir.

Xerox’un dar görüşlülüğü bu kadar da değil. İki kafadar Steve’in garajda kurmuş oldukları Apple adlı firma büyüdüğü zaman Steve Jobs Xerox’a giderek fareyi satın almaya kalkar. Xerox’un mühendisleri karşı koymaya çalışsalar da en sonunda bir masa dolusu yönetim kurulu üyesi tarafından “Siz Xerox gibi büyük bir firmanın fare gibi bir şey üretmesini mi bekliyorsunuz?” gibisinden bir azar ile reddedilirler. Apple Macinstosh’u yaratır. Xerox ise fotokopi makinası yapmaya devam eder.

Microsoft’un da buna benzer bir hikayesi tabii ki var. Bill Gates ve Paul Allen bir gün IBM ile görüşmeye giderler. Bill Gates IBM’e onların bilgisayarlarını Apple ile yarışta öne geçirebilecek bir işletim sistemlerinin olduğunu söyler. (Aslında o an elinde böyle bir işletim sistemi yoktur. Tarihin en büyük kişisel servetlerinden biri bir blöf üstüne kurulu. Ama bu başka bir hikaye.) Fakat DOS adını verdiği bu işletim sistemini IBM’e satmak yerine onlara lisanslamayı teklif eder ve başklarına serbestçe satabilme hakkını ister. IBM’in ise cevanı aşağı yukarı şöyledir: “Tabii, neden olmasın? Zaten yazılım işinde hiç kar yok. Asıl kar donanım işinde.”

Bunun gibi olaylar sadece bilgisayar sektöründe olmuyor. Spor dünyasından aklıma gelen en basit örneklerden birini de yazayım.

NBA’de 1980 yılında ilk olarak oyuncu seçme hakkı Houston Rockets’dadır. Onlar da ilk olarak Akeem (Hakeem) Olajuwon’ı seçerler. Daha sonra ise seçme sırası Portland Trail Blazers’dadır. Fakat onlar North Carolina Üniversitesi’nden bir şutör gard yerine. Sam Bowie adında birini seçerler. Bugün için Sam Bowie pek bilinen biri değil. Tanıyanların çoğu ise onu Portland’ın Micheal Jordan yerine seçtiği adam olarak tanıyorlar.

Eğer sizinde aklınıza buınlara benzer tarihi hatalar varsa bende duymak isterim.