Çeviri yapmak aslında zor iş. Çevirenin sadece dilleri bilmesi yeterli değil. Tabii ki dilleri bilmesi çok önemli. Ne yazık ki bu da her zaman için yeterli olmuyor çünkü bir dilin başka bir dilde her zaman tam karşılığı bulunmuyor. Bu yüzden bence çevirideki en önemli şey çevirenin orijinali yaratan kişinin ne demek istediğini ve niye demek istediğini anlamış olması.
Öyle görünüyor ki bizim sinema ve televizyon sektöründe çalışan çevirmenlerimizin konu ile pek alakaları yok. Özellikle televizyonlarda filmleri (veya diğer programları) izlerken alt yazılarda geçenlerin zaman zaman tutmadığını görüyorum. Birden fazla seyredilen filmlerin dublajında da aynı şey var. Adam bir şey söylüyor altında yazan ise demek istediği şey değil.
Tabii film isimlerini çevirmede de aynı problem söz konusu. Mesela adam filmin konusu anlaşılmasın gidenlere sürpriz olsun diye filmin adını “Cloverfield” koymuş. Bizimkiler ne yapmış? Filmi “Canavar” diye çevirmişler. E ne anladım o zaman ben bu çeviriden. Bu özel isimleri Türkçe’leştirmek de yeni bir moda oldu. “Wall-e” özel bir isim şimdi onu gidip de “Vol-i” yapmanın manası ne?Acaba çevirmenler bunu yaparken kendilerini eseri ortaya koyandan daha iyi mi görüyorlar. Esere daha iyi bir isim mi koyduklarını düşünüyorlar? Anlayan var ise beri gelsin.
İşte gözüme çarpan bazı abuk sabuk çeviriler:
- 27 Dresses (27 Elbise) - Benimle Evlenir Misin?
- The Game Plan (Oyun Planı) - Oyun Bozan
- Broken Angel (Kırık Melek) - meleğin sırları (Burada Kırık Meleğin tam karşılığı olmadığını belirtmek lazım. Burada daha çok incinmiş manasında kullanılmış)
- The Flock (Sürü) - Günahkarlar
- Mongol (Moğol) - Cengiz Han
- In the Name of the King (Kral Adına) - Özgürlük Savaşçısı
- Awake (Uyanık) - Aneztesi
- One Way (Tek Yön) - İkili Oyun
- The Fox and The Child (Tilki ve Çocuk) - Arkadaşım Tilki
- Southland Tales (Güney Öyküleri) - Kıyamet Öyküleri
Sizde aklınıza gelenleri söyleyin buraya ekleyelim.
bv
Akıl Oyunları-(A beautiful Mind)
Wall.E - Vol.İ
Aslına bakarsanız ben sizinle pek hem fikir değilim bu eleştirilerinizde. Ben Türkiyede bu filmlerin dağıtımını yapan firmaların ingilizce bilgi eksiklerinden dolayı bunu yaptıklarını düşünmüyorum.
Sonuçta ticari açıdan akıllıca olan çeviriyi yapmaya çalışıyorlar. Örneğin “southland tales - kıyamet öyküleri”
Amerikan kültüründeki güneyin insanlarda yarattığı psikolojik bir etki var. (Texas vs. den bahsediyorum). Şimdi türkçeye bunu güney öyküleri diye geçirseler, bu filmi ilk duyanın aklında bodrumdaki bir tatil filmi gelmesi gayet olağan bir durum olurdu.
Veya awake. “awake”‘in ingilizcede uyanığın dışında bilinci yerinde gibi bir anlamı da var. Oysa Türkçede Uyanık diye çeviri yaparsanız bu “banker bilo” tarzı bir film olduğu izlenimini verebilir. “Bilinci yerinde” de bence bir film adı için fazla okunaksız olacağı için anestezi, doğru hisleri uyandırıyor diye düşünüyorum.
“In the name of the king” de benzer şekilde. Yabancı kültürlerde elçinin veya krallık adına iş yapan birisinin söze başlarken kullandığı bu kelimeler osmanlı elçilerinde bu şekilde kullanılmıyordu.
Bu bahsettiğim örneklerdeki çevirileri tam çevirip film yaparsanız tam “chicken translation” denen olayı gerçekleştirmiş olursunuz.
Burada eleştirilerinizde haklı olduğunuz kısım sa, cloverfield da yaptıkları gibi çeviriler. Bunlar da yine dediğiniz gibi ticari akılsızlık veya bazı şeyleri kavrayamamaktan kaynaklanıyor.
Tabi bu çeviri listesindeki bazılarında da size katılmıyor değilim.
Benim de son zamanlarda oldukça ilgimi çeken bir konu bu.Özellikle sebep olan film ise; Eternal Sunshine of the spotless mind — Sil Baştan
aşılması gereken bi takım seyler aşılmadıkça bu iş biraz zor çözülür
Close Encounters of the Third Kind (Üçüncü Türden Yakınlaşmalar) - Tehlikeli İlişkiler
Oha…